Những điểm khác nhau của cá kho làng Vũ Đại xưa và nay

Ngôi sao không hiệu lựcNgôi sao không hiệu lựcNgôi sao không hiệu lựcNgôi sao không hiệu lựcNgôi sao không hiệu lực
 

        Cứ đến dịp cuối năm, làng Vũ Đại lại nhộn nhịp người ra kẻ vào, các gia đình thì hối hả kho cá để kịp đơn hàng cho khách, khách thăm quan thì vội vã chọn cho mình một niêu cá thơm ngon để về ăn Tết. Vài năm trở lại đây, cá kho làng Vũ Đại đã trở lên nổi tiếng từ Bắc vào Nam  và trở thành một món ăn không thể thiếu được trong những ngày Tết.

Cá kho làng Vũ Đại

          Nói về món cá kho làng Vũ Đại, tôi đã có dịp được trò chuyện với những người được coi là nghệ nhân kho cá của vùng, cũng không ai biết món cá kho này có từ khi nào, cũng không có một truyền thuyết hay sự tích nào nói về nó cả. Theo như các cụ già thì ngày xưa kinh tế khó khăn, Vũ Đại là vùng chiêm trũng nên chỉ cấy lúa được một vụ trong năm, không làm được lúa gạo nên việc chăn nuôi cũng kém phát triển, lợn gà không nuôi được. Nhưng không vì việc không có lợn gà mà mâm cơm cúng tổ tiên ngày Tết lại kém phần tươm tất, và niêu cá kho đã trở thành một món ăn đặc biệt trong những ngày đó.

          Ngày nay, khi cơm gạo đủ đầy, các món đặc sản vùng miền đã quá quen thuộc với người dân thì đáng lý ra niêu cá kho sẽ không có chỗ đứng, nhưng với sự khéo léo và tinh tế của người dân làng Vũ Đại, họ đã biến một món ăn được coi là bình thường trở thành một đặc sản của địa phương. Đã có những sự thay đổi trong trong cách kho khiến cho món cá kho luôn tạo được sự hấp dẫn kể cả đối với những người sành ăn nhất, cùng tìm hiểu xem sự khác biệt giữa món cá kho xưa và nay nhé.

          Xưa, mọi thứ đều khó khăn, nước mắm cũng khan hiếm, nên việc kho cá bằng nước mắm là một điều xa xỉ, thế nên dân làng Vũ Đại mới nghĩ ra cách ủ nước tương cua để kho cá, hiện nay, một số gia đình vẫn kho cá bằng nước tương cua nhưng do để làm được nước tương cua ngon mất khá nhiều thời gian và công sức nên chủ yếu vẫn sử dụng nước mắm để kho cá. Trước đây, cá kho dùng để ăn với cơm, phải tiết kiệm nên cá thường kho khá mặn, việc kho mặn có hai lợi thế rõ ràng đó là : ăn dè hơn, do mặn nên không thể ăn miếng to được và quan trọng hơn là kho càng mặn thì để được càng lâu, trước không có tủ lạnh để bảo quản đồ ăn nên việc kho mặn cũng là một cách để giữ đồ ăn lâu hơn. Hiện nay, món cá kho được coi là món ăn nhậu nên người ta sẽ kho nhạt hơn để có thể ăn vã, nhà nào cũng có tủ lạnh nên không cần kho mặn mà đồ ăn vẫn để lâu được. Nếu như trước đây, chỉ đến ngày Tết thì người ta mới kho cá để dâng lên cúng tổ tiên thì ngày nay, việc kho cá đã được tiến hành quanh năm, cuộc sống phát triển nên người ta không phải dàm dụm đến Tết mới dám ăn sang như ngày xưa nữa mà là thích ăn lúc nào thì ăn.

Niêu cá ngày xưa

          Ngày đó, dù khó khăn thế nào thì mỗi gia đình cũng phải cố gắng để có lấy một nồi cá kho trong mâm cỗ cúng, thế nên cứ mỗi dịp Tết đến xuân về là cả làng lại cùng nhau kho cá, bếp nhà nào cũng đỏ lửa, mùi  gỗ mít cháy, mùi cá kho lan tỏa khắp nơi. Nhưng ngày nay, trong mâm cỗ cúng đã có nhiều sản vật thay thế nên món cá kho đã dần bị lãng quên và mai một, chỉ còn những nhà làm nghề thức trắng đêm kho cá, còn những bà con khác thì dường như đã cho món cá kho vào trong dĩ vãng.

          Cũng có thể hiểu việc kho cá mai một dần là do để làm được món ăn này thường mất khá nhiều thời gian và vất vả nên nhiều người cũng ngại làm, đành bỏ tiền ra mua những món khác cho tiện. Nhiều nhà trước đây mỗi lần kho cá là kho cả một nồi to để ăn luôn mấy ngày Tết, có những nồi cá mà trong đó là cả 5,6 kg cá. Ngày nay, món cá không còn là món chính nên các cơ sở kho cá cũng lựa chọn niêu cá với kích thước nhỏ hơn để dễ dàng hơn cho khách hàng lựa chọn, thường niêu cá thành phẩm có khoảng 1 - 1,5 kg cá, nồi nào to lắm thì cũng chỉ đến 3, 4 kg là cùng.

         Dù thời gian có trôi đi, xã hội có thay đổi, thì vẫn còn đó những người giữ hồn cho những món ăn truyền thống. Hi vọng món cá kho làng Vũ Đại sẽ còn mãi đến muôn đời sau.